বিশেষ প্ৰতিবেদন:
জন্ম আৰু শৈশৱ : বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভাৰ জন্ম
হৈছিল অবিভক্ত বংগদেশৰ ঢাকাত ১৯০৯ চনৰ
৩১ জানুৱাৰী তাৰিখে। তেওঁৰ পিতৃৰ নাম
গোপাল চন্দ্ৰ ৰাভা। বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ
শৈশৱ কাল ঢাকাতেই অতিবাহিত হৈছিল।
শিক্ষা জীৱন : বিষ্ণুপ্ৰসাদ ৰাভাৰ
প্ৰাথমিক শিক্ষা আৰম্ভ হৈছিল ঢাকাত,
বাংলা মাধ্যমত। প্ৰাথমিক শিক্ষা সাং কৰি
তেওঁলোক তেজপুৰলৈ গুচি আহি স্থায়ীভাৱে
থাকিবলৈ লয়। ইয়াতে তেওঁ তেজপুৰ চৰকাৰী হায়াৰ চেকেণ্ডাৰী স্কুলত অধ্যয়ন কৰে। হাইস্কুলত পঢ়ি থকা
সময়তে তেওঁৰ পিতৃৰ মৃত্যু হয়। ১৯২৬ চনত সেই
স্কুলৰপৰা তেওঁ সুখ্যাতিৰে মেট্ৰিক পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ কলিকতা (কলকাতা) লৈ উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে যাত্ৰা কৰে। তেওঁ St. Paul’s Cathedral Mission College-ৰপৰা I.Sc পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত ৰিপন কলেজত BSc পঢ়িবলৈ লয়। সেই সময়ত (১৯৩০ চনত) তেওঁ মহাত্মা গান্ধীৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ প্ৰতি আকৰ্ষিত হয়। লগতে আকৰ্ষিত হয় সাম্যবাদী দলৰ আদৰ্শৰ প্ৰতি। সেয়ে তেওঁ চিপিআই দলত যোগদান কৰি স্বাধীনতা আন্দোলনতো অংশ লয়। যাৰ ফলত তেওঁৰ পঢ়া আধৰুৱা হৈ ৰ’ল।
স্বাধীনতা আন্দোলনত ৰাভা : ৰিপন
কলেজত পঢ়ি থকা সময়তে তেওঁ ভাৰতৰ
স্বাধীনতা আন্দোলনত জপিয়াই পৰিছিল।
তেওঁ কলকাতাত ব্ৰটিছৰ বিৰুদ্ধে বহুতো
শ্লোগান লিখিছিল আৰু বহুতো চৰকাৰী
স্থানত ত্ৰিৰংগ পতাকা উৰুৱাইছিল।
তেওঁ ভিক্টোৰিয়া কলেজত ব্ৰিটিছৰ
ইউনিয়ন জেক নমাই কংগ্ৰেছৰ পতাকা
উত্তোলন কৰি দেৱালত শ্ল’গান লিখিছিল –
“ৰাজ্যে আছে দুইটি পাঠা,
একটি কালো একটি সাদা,
ৰাজ্যেৰে যদি মংগল চাও,
দুইটি পাঠা বলি দাও৷”
ৰাভাই সেই সময়ত কংগ্ৰেছৰ আদৰ্শৰে
অনুপ্ৰাণিত হৈয়ো, উপলব্ধি কৰিছিল যে
সাম্ৰাজ্যবাদী বৃটিছৰ দৰেই দেশীয় জমিদাৰ,
মহাজন আদিও হালোৱা-হজুৱাসকলৰ শত্ৰু৷
‘বগা-ক’লা’ দুয়োবিধ শোষক শ্ৰেণীৰ শাসন-
শোষণৰপৰা মুক্ত হ’লেহে সৰ্বসাধাৰণৰ প্ৰকৃত
মংগল হ’ব৷ কিন্তু, কংগ্ৰেছ দলৰ ভিতৰচ’ৰাত
তেনে দেশীয় শত্ৰুৱেই গিজগিজাই আছিল
বাবে তেওঁ মাৰ্ক্সীয় আদৰ্শইহে সৰ্বসাধাৰণক
মুক্তিৰ প্ৰকৃত পথৰ সন্ধান দিব বুলি উপলব্ধি
কৰিছিল৷ বৃটিছে তেওঁৰ বিৰুদ্ধে জামিনবিহীন গ্ৰেপ্তাৰৰ নিৰ্দেশ দিছিল। ১৯৩১ চনত তেওঁ তেজপুৰলৈ ঘূৰি আহে। আৰু তেজপুৰৰ পৰা তেওঁ নিজৰ সংগ্ৰাম অব্যাহত ৰাখে। বিষ্ণুৰাভাই স্বাধীনতা মানে কেৱল বৃটিছৰ পৰা স্বাধীনতা লাভকে চিন্তা কৰা নাছিল। স্বাধীনতা বিচাৰিছিল
পুঁজিবাদৰপৰা; স্বাধীনতা বিচাৰিছিল শ্ৰমিকৰ দাসত্বৰপৰা; শোষণৰপৰা দুৰ্ভিক্ষৰপৰা আৰু সমাজৰ সকলো দানৱৰপৰা। তেওঁ আহ্বান জনাইছিল এইবুলি, “ভাঙ ভাঙ লোহাৰ শিকলি ভাঙ; ছিঙ ছিঙ ছিঙ দাসৰ বান্ধোন ছিঙ।” তেওঁ তেওঁৰ ২৫০০ বিঘা মাটি দুখীয়া কৃষকসকলক দান দিছিল। তেওঁ শ্লোগান লিখিছিল, “হাল যাৰ মাটি তাৰ।” বৰ্তমান তেজপুৰ বিশ্ববিদ্যালয়খন য’ত আছে সেয়াও তেওঁৱেই দান দিয়া মাটি আছিল।
কৰ্মময় আৰু বৰ্ণময় জীৱন : বিষ্ণু প্ৰসাদ
ৰাভা আছিল একাধাৰে কবি, সাহিত্যিক,
নাট্যকাৰ, অভিনেতা, গীতিকাৰ, সংগীতজ্ঞ,
সুগায়ক, নৃত্যবিদ, চিত্ৰশিল্পী। বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভাৰ কবিতা আৰু গীতত সেই সময়ৰ স্বাধীনতা আন্দোলনৰ বিপ্লৱী চিন্তা, অসমৰ প্ৰাকৃতিক পৰিৱেশৰ উমান পোৱা যায়। তেওঁৰ ৰচিত দুটিমান গীত–
১) বিলতে হালিছে ধুনীয়া পদুমি
২) মোৰ কবিতাৰ চন্দ লাগি
৩) টিলাই টিলাই ঘূৰি ফুৰে
৪) আজি মন্দিৰৰ দুৱাৰ খোলা
৫) বিশ্বৰ চন্দে
৬) পৰজনমৰ শুভলগনত
৭) অসমীয়া ডেকাদল
৮) আই মোৰ ভাৰতী জননী
ৰাভা দেৱৰ এই গীতসমূহক “বিষ্ণু ৰাভা সংগীত”
বুলি কোৱা হয়। তেওঁ মহাপুৰুষ শ্ৰীমন্ত শংকৰদেৱৰ নৱবৈষ্ণৱ ধৰ্মৰ এগৰাকী সমৰ্থক আছিল। সেয়ে তেওঁ বৰগীত গাইছিল আৰু মহান বৰগীতৰ গায়ক হিচাপেও প্ৰখ্যাত হৈছিল।
বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভাই শৈশৱ কালতেই অভিনয়
জগতত পদাৰ্পণ কৰিছিল। ১৯১৭ চনত ঢাকাত
এখন উৰ্দু নাটত তেওঁ সৰু ৰাজকোঁৱৰৰ চৰিত্ৰত
অভিনয় কৰিছিল। তেওঁ তেজপুৰৰ বান
ৰঙ্গমঞ্চত নিয়মীয়াকৈ অভিনয় প্ৰদৰ্শন কৰিছিল। পিছলৈ তেওঁ ‘যাত্ৰা’ পাৰ্টীত সোমাই অভিনয় কৰে। তেওঁ জ্যোতিপ্ৰসাদ আগৰৱালাৰ জয়মতী বোলছবিত বহুত ক্ষেত্ৰত সহায় কৰিছিল। ছিৰাজ, এৰা বাটৰ সুৰ, প্ৰতিধ্বনি; এই বোলছবিবোৰত তেওঁ অভিনয়ো কৰিছিল। বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভা আছিল এগৰাকী সুনিপুণ নৃত্যশিল্পী। ১৯৩৯ চনত বাৰাণসীত কাশী হিন্দু বিশ্ববিদ্যালয়ত তেওঁ তাণ্ডৱ নৃত্য প্ৰদৰ্শন কৰি সৰ্বপল্লী ৰাধাকৃষ্ণণৰপৰা “কলাগুৰু” উপাধি লাভ কৰে। বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভাই বহুতো উপন্যাস, নাট, প্ৰবন্ধ, গল্প ৰচনা কৰি থৈ যায়।
১) উপন্যাস: সোণপাহী; মিচিং কনেং
২) নাট: গেঙনি ৰেঙনি
৩) প্ৰবন্ধ: অসমীয়া কৃষ্টি; অসমীয়া কৃষ্টিৰ চমু
আভাষ; অতীত অসম; মুক্তি দেউল
৪) গল্প: মামীৰ হাৰ; কুৰি বছৰ জেইল; হিয়াৰ
পুং; জাল কেছ।
বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভা আছিল এগৰাকী মহান
চিত্ৰকৰ। তেওঁ বহুতো দেৱ-দেৱীৰ চিত্ৰ
অংকন কৰিছিল।
পাৰিবাৰিক জীৱন : ৰাভাদেৱে বিয়া
কৰাইছিল ১৯৩৭ চনৰ ২৪ নৱেম্বৰ তাৰিখে
যোৰহাটৰ প্ৰিয়বালা বৰুৱাক। তেখেত
এগৰাকী গায়িকা আছিল। কিন্তু বিয়াৰ
কেইদিনমানৰ পিছতেই তেওঁৰ মৃত্যু হয়। ১৯৫১
চনত ৰাভাদেৱে দ্বিতীয়বাৰ বিয়াত বহে।
তেওঁ নলবাৰীৰ বেলশৰৰ কনকলতা মেধিক
বিয়া কৰায়। ১৯৬২ চনত তেওঁৰ দ্বিতীয়া
পত্নীৰো মৃত্যু হয়। তেওঁ কোকৰাঝাৰৰ
মোহিনীবালা বসুমতাৰীক বিয়া কৰায়।
ৰাভাদেৱৰ তিনিগৰাকী পুত্ৰ সন্তান আৰু
এজনী কন্যা সন্তান আছিল। কন্যা সন্তানটি
জন্ম হৈয়েই মৃত্যুমুখত পৰে।
ৰাজনৈতিক জীৱন আৰু মৃত্যুবৰণ :
বিষ্ণু প্ৰসাদ ৰাভাই চিপিআই দলত যোগদান
কৰিছিল। তেওঁ কেইবাবাৰো নিৰ্বাচন
খেলিছিল। প্ৰথমে ১৯৫৭ চনত বৰপেটা
বিধানসভা সমষ্টিৰপৰা নিৰ্বাচনত উঠি তেওঁ
পৰাজিত হয়। ইয়াৰ পিছত ১৯৬৭ চনত তেওঁ
তেজপুৰ বিধানসভা সমষ্টিৰপৰা জয়লাভ কৰে।
১৯৬৮ চনত আকৌ কোকৰাঝাৰ সমষ্টিৰপৰা
লোকসভাৰ নিৰ্বাচন খেলি পৰাজয়বৰণ কৰে।
তেজপুৰৰ
বিধায়ক (১৯৬৭-১৯৭২) হৈ থকা কালতেই তেওঁৰ
১৯৬৯ চনৰ ২০ জুন তাৰিখে মৃত্যু হয়।
