২০২২বৰ্ষৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় বুকাৰ বঁটা লাভ কৰিছে ভাৰতীয় গল্পকাৰ,ঔপন্যাসিক-গীতাঞ্জলী শ্ৰীয়ে। বিশ্ব সাহিত্যৰ ক্ষেত্ৰত ন’বেল বঁটাৰ পিছতেই পূৰ্বে “মেন বুকাৰ বঁটা”নামেৰে জনাজাত এই বঁটা প্ৰতিবছৰে মূলতঃ ইংৰাজী ভাষাত ৰচিত গ্ৰন্থলৈ অথবা আন ভাষাৰ পৰা ইংৰাজী ভাষালৈ অনূদিত একোখন উপন্যাসক প্ৰদান কৰা হয়।
এই অনুবাদ সাধাৰণতে ইংলেণ্ড অথবা আয়াৰলেণ্ডত কৰা হয়। এইবাৰ,অৰ্থাৎ ২০২২বৰ্ষত গীতাঞ্জলী শ্ৰীৰ হিন্দী ভাষাত ৰচিত উপন্যাস-“ৰেত চামাধি”বা “টম্ব অৱ চেণ্ড”(ইংৰাজীলৈ অনূদিত ৰূপ)লৈ বুকাৰ বঁটা আগবঢ়োৱা হয়। গত বৃহস্পতিবাৰে ইংলেণ্ডত অনুষ্ঠিত বঁটা প্ৰদান অনুষ্ঠানত এই বঁটা ৰেত চামাধিৰ অনুবাদক আমেৰিকান লিখক,সাহিত্যক তথা অনুবাদক-ডেইজী ৰ’কৱেলসহ প্ৰদান কৰা হয়।
উল্লেখনীয় এক কথা যে-এই বঁটাত অনুবাদকজনকো সমানেই মান্যতা বা সন্মান প্ৰদান কৰে,অৰ্থাৎ বঁটাটি লিখক-অনুবাদক দুয়োৰে মাজতে বিভাজিত হয়। প্ৰখ্যাত লেখক গেব্ৰিয়েল মাৰ্কুৱেজে কৈ গৈছিলে যে-“সাহিত্যৰ অনুবাদ কৰাৰ অৰ্থ হৈছে-এটি লিখাক নতুন বা আন এক ভাষাত পুনৰ-সৃষ্টি কৰা”-অৱশ্যেই সঁচা কথা।
নিশ্চিতভাৱেই ভাৰতৰ বাবে ই এক নিতান্তই সু-খবৰ। পিছে এই সুখবৰৰ অন্তৰালত আন এক বিশেষ কাৰণ আছে। ইয়াৰ পূৰ্বে যে কোনো ভাৰতীয় বা ভাৰতীয় মূলৰ সাহিত্যিকে বুকাৰ বঁটা লাভ কৰা নাই,এনে নহয়। ভি এছ নাইপল,চালমান ৰুশ্বডিৰ পৰা অৰুন্ধতী ৰয়লৈকে বহুকেইটা নাম আছে।
পিছে এইবাৰৰ এই বঁটাৰ বিশেষ কাৰণটো হৈছে-এইবাৰ এক ভাৰতীয় ভাষাত ৰচিত উপন্যাসে এই বঁটা লাভ কৰিবলৈ সক্ষম হৈছে,পূৰ্বে এই বঁটা লাভ কৰ্তাসকলে ইংৰাজী ভাষাতেই নিজ নিজ সৃষ্টি কৰিছিলে। হিন্দী ভাষাত উপন্যাস লিখি এই বঁটা লাভ কৰা গীতাঞ্জলী শ্ৰী প্ৰথমগৰাকী সাহিত্যিক হোৱাৰ লগতেই ভাৰতীয় ভাষা সাহিত্যলৈয়ো ই এক অন্যতম স্বীকৃতি।
২০১৮ চনত ৰাজকমল প্ৰকাশনৰ দ্বাৰা প্ৰকাশিত শ্ৰীৰ এই উপন্যাসখম মূলতঃ জীৱন-মৃত্যু,বৈধৱ্য,যন্ত্ৰণা,প্ৰকৃতিৰ সৈতে থকা মানুহৰ নিবিড় আত্মীয়তা,মানৱসৃষ্ট ভৌগোলিক সীমা আৰু বৈষম্য,ধৰ্মীয়-লিংগভিত্তিক নিষিদ্ধতা,ৰাষ্ট্ৰীয়তা,দেশীয় বিভাজন-এনেবোৰ কিছু স্পৰ্শকাতৰ বিষয়ৰ ভিত্তিত ৰচিত।
বুকাৰ প্ৰাপক ৬৪বৰ্ষীয় আহ্লাদিত শ্ৰীৰ মতে-এই বঁটাটি একমাত্ৰ তেওঁৰ বাবেই নহয়,এই বঁটাই ভাষা,সংস্কৃতি আৰু ভাৰতীয় সাহিত্যকো প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে। তেওঁৰ মতে এজন লিখকৰ দ্বায়িত্ব হৈছে-ভাল,বেয়া,বুকাৰ বা অ-বুকাৰ-এনে সকলো সময়তে মাথোঁ লিখা। ইতিমধ্যেই শ্ৰীৰ এই গ্ৰন্থখনি ইংৰাজী ভাষাৰ উপৰিও ফৰাচী,জাৰ্মান,চাৰ্বিয়ান আৰু কুৰিয়ান ভাষালৈয়ো অনূদিত হৈছে।
