২০২৬ চনৰ ভিতৰত জনমূৰি মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন (জিডিপি) (GDP)ৰ ক্ষেত্ৰত বাংলাদেশে ভাৰতক (Bangladesh to India) অতিক্ৰম কৰিব বুলি সম্ভাৱনা (Possibility of crossing) আছে। আন্তৰ্জাতিক মুদ্ৰা নিধিৰ (আইএমএফ)ৰ শেহতীয়া পূৰ্বানুমান অনুসৰি, বৰ্তমানৰ আমেৰিকান ডলাৰত ২০২৬ চনত ভাৰতৰ ২,৮১২ ডলাৰৰ তুলনাত বাংলাদেশৰ জনমূৰি জিডিপি ২,৯১১ ডলাৰ হ’ব। যদিও সংখ্যাৰ ফালৰ পৰা ব্যৱধান কম, ইয়াৰ অৰ্থনৈতিক আৰু সাংকেতিক গুৰুত্ব অপৰিসীম। ৩,৯১৬ বিলিয়ন ডলাৰৰ অৰ্থনীতিৰ সৈতে, য’ত ভাৰত বাংলাদেশতকৈ প্ৰায় আঠ গুণ ডাঙৰ (৪৫৮ বিলিয়ন ডলাৰ) আৰু বিশ্বৰ আটাইতকৈ দ্ৰুত বিকাশশীল বজাৰবোৰৰ ভিতৰত এখন, এই নিৰ্দিষ্ট সূচকত এক সৰু চুবুৰীয়াৰ অগ্ৰগতি যথেষ্ট গুৰুত্বপূৰ্ণ।
এই পূৰ্বাভাস ওলোৱাৰ লগে লগে ভাৰতত ব্যাপক প্ৰতিক্ৰিয়াৰ সৃষ্টি হয়। বিশ্ব বেংকৰ প্ৰাক্তন মুখ্য অৰ্থনীতিবিদ কৌশিক বসুৱে বিকাশক “বিস্ময়কৰ” বুলি বৰ্ণনা কৰে। দুয়োখন দেশৰ অৰ্থনীতিৰ গাঁথনিগত পাৰ্থক্যৰ বাবে এই পৰিৱৰ্তন সঁচাকৈয়ে হৈছে নে কেৱল এক পৰিসাংখ্যিক কৌশলৰ বাবে এই পৰিৱৰ্তন হৈছে তাক লৈ এতিয়া ভাৰতীয় অৰ্থনৈতিক বিশ্লেষকসকলৰ মাজত এক বিতৰ্ক আছে। অৱশ্যে, যদি অৰ্থনৈতিক তথ্যৰ গভীৰতালৈ যোৱা হয়, দেখা যায় যে দুয়োটা কাৰক সমানে দায়ী। বাংলাদেশৰ জনমূৰি আয় ভাৰততকৈ বেছি হোৱা এয়াই প্ৰথম নহয়।
ইয়াৰ পূৰ্বে ২০১৮ চনৰ পৰা একেৰাহে সাত বছৰ এই সূচকত বাংলাদেশ ভাৰততকৈ আগবাঢ়ি আছিল। অৱশ্যে, ২০২৫ চনত, আমেৰিকান ডলাৰৰ বিপৰীতে বাংলাদেশী টকাৰ মূল্য যথেষ্ট হ্ৰাস হোৱাৰ বাবে ভাৰত শীৰ্ষ স্থানলৈ উভতি আহিছিল। ঐতিহাসিকভাৱে, ১৯৮৯ চনৰ পৰা ২০০২ চনৰ ভিতৰত বাংলাদেশ জনমূৰি জিডিপিত ভাৰততকৈ আগবাঢ়ি আছিল। তাৰ পিছত ভাৰত প্ৰায় ১৫ বছৰ ধৰি চালকৰ আসনত আছিল, কিন্তু ২০১৮ চনত, টকাৰ অৱমূল্যায়ন আৰু টকাৰ তাৰতম্যৰ বাবে সমীকৰণটো পুনৰ সলনি হৈছিল।
অৱশ্যে আইএমএফে ভৱিষ্যতবাণী কৰিছে যে ২০২৬ চনত বাংলাদেশে ভাৰতক প্ৰায় ১০০ ডলাৰ অতিক্ৰম কৰিব, ভাৰতে ২০২৭ চনত ইয়াৰ স্থান পুনৰ লাভ কৰিব আৰু কমেও ২০৩১ চনলৈকে সেই অগ্ৰগতি বজাই ৰাখিব। এই সূচকটো কিয় ইমান সঘনাই তাৰতম্য কৰে বুজাৰ বাবে গণনাৰ সমীকৰণটো জনাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। বৰ্তমানৰ ডলাৰত জনমূৰি জিডিপি গণনা কৰোঁতে সেই সময়ৰ প্ৰচলিত বিনিময় হাৰ অনুসৰি দেশখনৰ মুঠ উৎপাদন ডলাৰলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। সাম্প্ৰতিক সময়ত ডলাৰৰ বিপৰীতে বাংলাদেশী টকা আৰু ভাৰতীয় টকা দুয়োটাৰে মূল্য হ্ৰাস পাইছে। যেতিয়া এখন দেশৰ মুদ্ৰাৰ মূল্য হ্ৰাস হয়, ইয়াৰ মুঠ ঘৰুৱা উৎপাদন বৃদ্ধি পায় কিন্তু ডলাৰৰ হিচাপত কম জিডিপি দেখুৱায়।
ফলস্বৰূপে, ২০২৬ চনৰ এই সংখ্যাই দুয়োখন দেশৰ মুদ্ৰাৰ বিনিময় হাৰৰ তাৰতম্য স্পষ্ট কৰে, কিন্তু ই কোনখন দেশৰ লোক প্ৰকৃততে ভাল বা আৰামদায়ক সেয়া সম্পূৰ্ণৰূপে নিশ্চিত নকৰে। প্ৰকৃত ছবিখন বুজিবলৈ আমি আইএমএফৰ আন এটা গুৰুত্বপূৰ্ণ সূচক চাব লাগিব, যি হৈছে ক্ৰয় ক্ষমতা সমতা (পিপিপি)ৰ ওপৰত আধাৰিত জনমূৰি জিডিপি। এই পদ্ধতিটো মুদ্ৰাৰ তাৰতম্যৰ বাহিৰে এজন ব্যক্তিয়ে তেওঁলোকৰ গৃহ দেশত স্থানীয় মুদ্ৰাত প্ৰকৃততে কিমান সামগ্ৰী বা সেৱা ক্ৰয় কৰিব পাৰে তাৰ ওপৰত আধাৰিত। আৰু এই পিপিপি সূচকত, আধুনিক যুগত ভাৰত সদায় বাংলাদেশতকৈ বৃহৎ ব্যৱধানত আগবাঢ়ি আছে। ২০২৫ চনৰ হিচাপ অনুসৰি পিপিপি ডলাৰত ভাৰতৰ জনমূৰি জিডিপি হৈছে ১১,৭৮৯ ডলাৰ, যি বাংলাদেশতকৈ (১০,২৭১ ডলাৰ) প্ৰায় ১৫ শতাংশ অধিক। আইএমএফে অনুমান কৰিছে যে ২০৩১ চনৰ ভিতৰত ব্যৱধান প্ৰায় ২৪ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাব।
সেই সময়ত, ভাৰতৰ পিপিপি-আধাৰিত জনমূৰি আয় হ’ব ১৮,০০০ ডলাৰ, এনডিপি ৪৮৫ ডলাৰ, আনহাতে বাংলাদেশৰ ক্ষেত্ৰত ই হ’ব ১৪,৮৫৭ ডলাৰ। ফলস্বৰূপে, মুদ্ৰাস্ফীতিয়েই হওক বা ডলাৰৰ গণনাতেই হওক, দীৰ্ঘম্যাদী সময়ত ভাৰতে সাধাৰণ মানুহৰ ক্ৰয় ক্ষমতাৰ ওপৰত আধিপত্য অব্যাহত ৰাখিছে।
