জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ প্ৰভাৱৰ বাবে বিশ্বজুৰি তাপ প্ৰৱাহ অধিক তীব্ৰ হৈ পৰিছে। এনে পৰিস্থিতিত বিশ্বৰ প্ৰায় ২০০ কোটি লোকৰ বাবে প্ৰচণ্ড গৰমৰ পৰা বাচি থাকিবলৈ পৰ্যাপ্ত ব্যৱস্থা নাই।
ভাৰত এই সংকটৰ কেন্দ্ৰত আছে। য’ত জনসংখ্যাৰ এক বৃহৎ অংশ তথাকথিত ‘শীতল দৰিদ্ৰতা’ৰ ভুক্তভোগী। এই কথা সৰ্বভাৰতীয় সংবাদ মাধ্যমৰ সূত্ৰই প্ৰকাশ কৰিছে। শেহতীয়াকৈ বিখ্যাত বিজ্ঞান পত্ৰিকা ‘নেচাৰ ছাষ্টেইনেবিলিটি’ত প্ৰকাশিত এক অধ্যয়নে এই চাঞ্চল্যকৰ তথ্য প্ৰকাশ কৰিছে।
বিশ্বৰ ২৮ খন দেশৰ ১ নিযুতৰো অধিক পৰিয়ালৰ তথ্য বিশ্লেষণ কৰি গৱেষকসকলে পাইছিল যে লাখ লাখ লোক মধ্যমীয়া ‘শীতল দৰিদ্ৰতা’ত বাস কৰে। নিৰাপত্তাৰ অভাৱত এক বিলিয়ন লোক তেওঁলোকৰ জীৱন বিপদত পেলাবলৈ বাধ্য হৈছে। কিন্তু এই “শীতল দৰিদ্ৰতা” কি?
সৰলভাৱে ক’বলৈ গ’লে, গৰমৰ পৰা হাত সাৰিবলৈ দৰিদ্ৰ লোকসকলৰ মাজত প্ৰয়োজনীয় আন্তঃগাঁথনিৰ অভাৱক ‘দৰিদ্ৰতা শীতল কৰা’ বুলি কোৱা হয়৷ বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, কোঠাত এয়াৰ কণ্ডিচনাৰ বা ফেন নথকাটো কেৱল এটা বিষয় নহয়। ইয়াৰ পৰিসৰ যথেষ্ট বহল।
ইয়াৰ ভিতৰত আছে চাল আৰু দেৱালৰ মানদণ্ড, নিৰৱচ্ছিন্ন বিদ্যুৎ সংযোগ, পৰিষ্কাৰ খোৱা পানী, স্বাস্থ্য সেৱা, তাপ প্ৰৱাহৰ আগজাননীৰ উপলব্ধতা আৰু বাহিৰত কাম কৰাৰ সময়ত ছাঁ বিশ্ৰামৰ স্থানৰ উপলব্ধতা। যিসকলে এই সকলোবোৰ সুবিধা নাপায় তেওঁলোক মূলতঃ ‘শীতল দৰিদ্ৰতা’ৰ ভুক্তভোগী।
ইয়াৰ ফলত, তেওঁলোক সহজে হিট ষ্ট্ৰোক সহ বিভিন্ন ৰোগৰ প্ৰতি সংবেদনশীল হয় আৰু গুৰুতৰ বিত্তীয় লোকচানৰ সন্মুখীন হয়। অধ্যয়ন অনুসৰি, দক্ষিণ এছিয়া (বিশেষকৈ, ভাৰত, বাংলাদেশ আৰু নেপাল) হৈছে বিশ্বৰ আটাইতকৈ অসুৰক্ষিত অঞ্চল।
ইউৰো-মেডিটেৰেনিয়ান চেণ্টাৰ অন ক্লাইমেট চেঞ্জৰ মুখ্য গৱেষক জেকোমো ফালচেটাই কয় যে অঞ্চলটোত অত্যাধিক তাপ আৰু বায়ুত উচ্চ আৰ্দ্ৰতা আছে। একেদৰে, ইয়াত বৃহৎ সংখ্যক লোকে ৰ’দত মুকলি আকাশৰ তলত কাম কৰিব লাগে।
শিক্ষা আৰু কৰ্ম পৰিৱেশৰ ওপৰত ভিত্তি কৰি ‘শীতল দৰিদ্ৰতা’ৰ সন্মুখীন হোৱা দেশসমূহৰ তালিকাৰ শীৰ্ষত ভাৰত আছে। দেশৰ প্ৰায় ৯৫% জনসংখ্যাই এনে অঞ্চলত বাস কৰে য’ত এনে সুৰক্ষাৰ গুৰুতৰ অভাৱ আছে। জলবায়ু কৰ্মী আৰু কৰ্মী হৰজিত সিঙৰ মতে, দক্ষিণ এছিয়া এতিয়া জলবায়ু সংকটৰ সন্মুখত আছে।
ইয়াত জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সৈতে গুৰুতৰ অৰ্থনৈতিক বৈষম্য জড়িত হৈ আছে। ফলত লাখ লাখ দিন শ্ৰমিক বা বিদেশী শ্ৰমিকৰ বাবে এচি হোমত কাম কৰাৰ কোনো সুযোগ নাই। পৰিসংখ্যাই দেখুৱাইছে যে ভাৰতৰ লাখ লাখ লোকে ৪৫ ডিগ্ৰী চেলচিয়াছ তাপমাত্ৰাত জীয়াই থাকিবলৈ আৰু খাদ্য গ্ৰহণৰ বাবে বাহিৰত কাম কৰিবলৈ বাধ্য হয়৷
গৱেষকসকলৰ মতে, কেৱল ঘৰতে এয়াৰ কণ্ডিচনাৰৰ ব্যৱহাৰ বৃদ্ধি কৰাটো এই সমস্যাৰ দীৰ্ঘম্যাদী সমাধান নহয়। কাৰণ ই বিদ্যুতৰ ব্যয় আৰু গোলকীয় উষ্ণতা বৃদ্ধি বৃদ্ধি কৰিব। তাৰ সলনি, ঘৰ নিৰ্মাণ কৰোঁতে ঘৰটো প্ৰাকৃতিকভাৱে শীতল কৰি ৰখা সামগ্ৰী ব্যৱহাৰ কৰিব। ইয়াৰ উপৰিও, ঘৰৰ চালত বিশেষ প্ৰকাৰৰ বগা বা প্ৰতিফলিত ৰং ব্যৱহাৰ কৰিব পাৰি, যি সূৰ্যৰ তাপৰ প্ৰতিফলিত কৰে।
ইয়াৰ উপৰিও, চহৰত গছৰ সংখ্যা বৃদ্ধি কৰিব পাৰি আৰু চৰকাৰী উদ্যোগৰ জৰিয়তে সাধাৰণ লোকৰ বাবে শীতল ভঁৰাল স্থাপন কৰিব পাৰি। বিশেষজ্ঞসকলে প্ৰচণ্ড গৰমত বাহিৰত কাম কৰা কৰ্মীসকলৰ বাবে কামৰ সময় সলনি কৰা আৰু কামৰ সময়ৰ মাজত পৰ্যাপ্ত পানী নিশ্চিত কৰাৰ পৰামৰ্শ দিছে৷
