দাম আছিল ৪০ হাজাৰ টকা, হৈ গ’ল ২৭২০ টকা। ৮০ হাজাৰৰ দামী ঔষধ এতিয়া ৭ হাজাৰ ১৫০ টকাত পোৱা যাব। কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাত ব্যৱহৃত ১৩৭টা গোটৰ ৫৪৩টা ঔষধৰ মূল্য ৯০ শতাংশ পৰ্যন্ত হ্ৰাস পাব বুলি ‘নেশ্যনেল ফাৰ্মাচিউটিকেল প্ৰাইচিং অথৰিটি’য়ে (এনপিপি) এখন তালিকা প্ৰকাশ কৰিছে। ৯ নৱেম্বৰৰ পৰা কাৰ্যকৰী হ’ব সংশোধিত মূল্য।
কৰ্কট ৰোগৰ ঔষধৰ দাম হঠাতে হ্ৰাস পোৱাৰ আঁৰৰ কাৰণ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে দিয়া ধমক নেকি? সৰ্বোচ্চ খুচুৰা মূল্যত জীৱনদায়িনী ঔষধ বিক্ৰী সন্দৰ্ভত উচ্চতম ন্যায়ালয়ত এক গোচৰ চৰ্চা চলি আছে। ২২ ছেপ্টেম্বৰত উক্ত গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ন্যায়াধীশ সন্দীপ মেহতা আৰু ন্যায়াধীশ বিক্ৰম নাথৰ বিচাৰপীঠে কৰ্কট ৰোগৰ ঔষধৰ অস্বাভাৱিক মূল্যক তীব্ৰ সমালোচনা কৰে। গোচৰৰ শুনানিৰ সময়ত ন্যায়াধীশ মেহতাই কয় যে কেন্সাৰৰ ঔষধ প্ৰস্তুতকাৰী কোম্পানীয়ে খুচুৰা বিক্ৰেতাক ২৭০০ টকাত বিক্ৰী কৰি আছে। কিন্তু সেই ঔষধৰ সৰ্বোচ্চ বিক্ৰী মূল্য (MRP) ২৭ হাজাৰ টকা। সেইদিনা ন্যায়াধীশ মেহতাই পৰ্যবেক্ষণ কৰে, “দিন ডকাইতিৰ বাহিৰে এইটো আৰু কি। এজন ৰোগীক এনেদৰে কেনেকৈ প্ৰতাৰণা কৰিব পাৰে? প্ৰস্তুতকাৰীয়ে খুচুৰা বিক্ৰেতাক ২৭০০ টকাত বিক্ৰী কৰি থকা ঔষধ এটা কেনেকৈ ২৭ হাজাৰ টকাত বিক্ৰী হ’ব? এই বিষয়ত ব্যৱস্থা ল’ব লগাসকলৰ মৌনতা দুৰ্ভাগ্যজনক।”
ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে এনপিপিএ যোৱা সপ্তাহত ১৩৭টা অ-নিৰ্ধাৰিত কেন্সাৰ ঔষধৰ ওপৰত ৩০ শতাংশ লাভৰ সীমা ঘোষণা কৰিছিল। সেই ঘোষণাৰ পাছতো এনপিপিএয়ে উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ তিৰস্কাৰৰ পৰা সাৰি নগ’ল। যোৱা মঙলবাৰে একেটা গোচৰৰ শুনানিত ন্যায়াধীশ সন্দীপ মেহতা আৰু ন্যায়াধীশ বিক্ৰম নাথৰ বিচাৰপীঠে প্ৰশ্ন কৰে যে ঔষধৰ অস্বাভাৱিক মূল্যবৃদ্ধিৰ ওপৰত চৰকাৰী নিৰীক্ষণ কিয় হোৱা নাই? উচ্চতম ন্যায়ালয়ে এনপিপিএৰ ভূমিকাক লৈও অসন্তুষ্টি প্ৰকাশ কৰে। উল্লেখযোগ্য যে ইয়াৰ কিছু সময়ৰ পিছতে এনপিপিএৰ তালিকাখন প্ৰকাশ পায়।
সংশোধিত তালিকাৰ জৰিয়তে স্তন কেন্সাৰৰ চিকিৎসাত ব্যৱহৃত কেইবাবিধো ঔষধৰ মূল্য যথেষ্ট হ্ৰাস পাইছে। ‘পালব’ব্ৰ’ ব্ৰেণ্ডৰ ১২৫ মিলিগ্ৰাম পেকৰ মূল্য ৪০,৪২১ টকাৰ পৰা ২,৭২০ টকালৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে। মূল্য হ্ৰাস পাইছে প্ৰায় ৯৩.৩ শতাংশ। একেটা ঔষধৰ ১০০ মিলিগ্ৰাম পেকত ‘আইছ’জেন’ৰ মূল্য ৯১.৬ শতাংশ হ্ৰাস কৰা হৈছে। স্তন কেন্সাৰৰ চিকিৎসাত ব্যৱহৃত এনাষ্ট্ৰ’জ’ল ‘ৱ’মাজল’ৰ মূল্যও ৪৫৮.৮৫ টকাৰ পৰা ৩৯.৫২ টকালৈ হ্ৰাস কৰা হৈছে। এনপিপিএয়ে কয় যে এই তালিকাখন ঔষধ প্ৰস্তুতকাৰী কোম্পানীসমূহে প্ৰদান কৰা তথ্যৰ ভিত্তিত প্ৰকাশ কৰা হৈছে। এই তালিকাখন প্ৰয়োজন সাপেক্ষে সংশোধন কৰা হ’ব।
এনপিপিএৰ এই পদক্ষেপক আদৰণি জনাই স্তন কেন্সাৰ চিকিৎসক দীপ্তেন্দ্ৰ সৰকাৰে কয়, “লক্ষ্য হ’ব লাগে চিকিৎসা গৱেষণাৰ সুফল যাতে সাধাৰণ মানুহৰ বাবে উপলব্ধ হয়। সেয়াই প্ৰগতি। যদি গৱেষণাৰ পৰা ওলাই অহা জীৱনদায়িনী ঔষধৰ সুফল ৰাইজৰ হাতৰ মুঠিৰ বাহিৰত থাকে, তেন্তে দিনৰ শেষত এনে গৱেষণাৰ ফলপ্ৰসূতা প্ৰশ্নবোধক। সংশোধিত তালিকাত যিবোৰ ঔষধৰ দাম হ্ৰাস কৰা হৈছে, সেইবোৰে কৰ্কট ৰোগীৰ আয়ুস বৃদ্ধি কৰাত সহায় কৰে। আমি আণৱিক লক্ষ্যভিত্তিক চিকিৎসা পদ্ধতি নিম্ন আৰু মধ্যবিত্ত শ্ৰেণীৰ বাবে সুলভ কৰি তোলাৰ এই পদক্ষেপক আদৰণি জনাইছো।”
স্তন কেন্সাৰ প্ৰতিষ্ঠানৰ সঞ্চালক ডাঃ সৌমেন দাসে কয় যে কৰ্কট ৰোগৰ ঔষধৰ দাম হ্ৰাস কৰাটো ৰোগীৰ বাবে সকাহ বুলি স্বীকাৰ কৰিব লাগিব। কিন্তু ই সুলভ মূল্যৰ কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ সম্পূৰ্ণ সমাধান নহয়। এই মূল্য হ্ৰাসৰ সুফল ব্যক্তিগত চিকিৎসালয়ত চিকিৎসাধীন হৈ থকা ৰোগীৰ বিলতো প্ৰতিফলিত হোৱাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ। একে সময়তে অতি ব্যয়বহুল কৰ্কট ৰোগৰ ঔষধো যাতে জনসাধাৰণৰ হাতৰ মুঠিত আহে সেইটোও নিশ্চিত কৰা উচিত।
চিকিৎসকৰ এই পৰ্যবেক্ষণৰ এটা প্ৰধান কাৰণ হ’ল ইমিউন’থেৰাপি ঔষধ ‘কেইট্ৰুডা’ (পেম্ব্ৰ’লিজুমেব পৰিয়ালৰ ঔষধ)ৰ মূল্যৰ কোনো পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই। এই ঔষধৰ মূল্য এতিয়াও ২,১৬,৫০০ টকা। কেন্সাৰ বিশেষজ্ঞসকলে কয় যে এই ঔষধ ব্যৱহাৰ কৰি ২১ প্ৰকাৰৰ কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসা কৰিব পাৰি। স্তন কেন্সাৰৰ চিকিৎসাত ব্যৱহাৰ কৰা ‘ক্ৰিক্সানা’ (ৰাইব’চিলিব)ৰ মূল্যও একেই, ২৪,৪৩৫ টকা। ‘টেগ্ৰিছ’, ‘টেচেণ্ট্ৰিক’, ‘ডাৰ্জালেক্স’ আৰু ‘ইমফিনজি’ৰ দৰে ঔষধৰ এমআৰপিতো কোনো পৰিৱৰ্তন হোৱা নাই। চিকিৎসকে কয় যে আচলতে বহুজাতিক কোম্পানীৰ বহু ঔষধৰ নাম সংশোধিত তালিকাত নাই।
অল ইণ্ডিয়া ড্ৰাগ একচন নেটৱৰ্কৰ আহ্বায়ক মালিনী আইছ’লাই কয়, “এই পদক্ষেপৰ পৰা স্পষ্ট হৈ পৰিছে যে এই জীৱনদায়িনী ঔষধ ক্ৰয় কৰিবলৈ ৰোগীয়ে কিমান অধিক ধন খৰচ কৰিবলগীয়া হৈছিল। কেৱল বহুজাতিক কোম্পানীয়েই নহয়, জেনেৰিক আৰু বায়’চিমিলাৰ কেন্সাৰ ঔষধ নিৰ্মাণ কৰা ঘৰুৱা কোম্পানীসমূহো একে অপৰাধৰ বাবে দোষী।” অৱশ্যে পেটেণ্ট ভিত্তিক ঔষধৰ দাম হ্ৰাস পোৱা নাই বুলিও সোঁৱৰাই দিয়ে। ইয়াৰ উপৰি চিকিৎসালয়ৰ ফাৰ্মাচীলৈ পোনপটীয়াকৈ ঔষধ যোগান ধৰাৰ ব্যৱস্থা আছে। ৰোগীৰ স্বাৰ্থ সুৰক্ষিত কৰাৰ পৰিৱৰ্তে মূল্য নিয়ন্ত্ৰণৰ গুৰুত্বপূৰ্ণ দায়িত্ব কাৰ্যতঃ ঔষধ উৎপাদন কোম্পানীসমূহৰ হাতত এৰি দিয়া হৈছে।”
আনহাতে, এনপিপিএৰ এই পদক্ষেপে ৰোগী সাহায্য কাৰ্যসূচী (পিএপি)ৰ কি হ’ব সেই প্ৰশ্নও উত্থাপন কৰিছে। অৰ্থাৎ কোম্পানীয়ে প্ৰায়ে কেন্সাৰ ৰোগীক বিনামূলীয়া ঔষধ প্ৰদান কৰে। যিসকলে জেনেৰিক আৰু বায়’চিমিলাৰ কেন্সাৰ ঔষধৰ দাম ৯০ শতাংশ হ্ৰাস হোৱা দেখিছে তেওঁলোকে পিএপিৰ প্ৰতি আগ্ৰহী হ’বনে? কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসকে কয় যে ৯০ শতাংশ মূল্য হ্ৰাস পোৱাৰ পিছত পিএপিৰ প্ৰয়োজন নহ’বও পাৰে। একে সময়তে পেটেণ্ট ঔষধৰ দাম কমি যোৱাত ব্যৰ্থ হোৱা সন্দৰ্ভত কৰ্কট ৰোগৰ চিকিৎসাৰ গৱেষণাৰ সৈতে জড়িত চিকিৎসক কৌশিক চেটাৰ্জীয়ে কয়, “মাল্টিনেচনেল কোম্পানীসমূহে ঔষধৰ গৱেষণা আৰু বিকাশৰ ক্ষেত্ৰত বিনিয়োগ কৰা ধনৰ পৰিমাণ বজাৰত উলিওৱাৰ পিছত অতি বেছি। মই ভাবো যে পেটেণ্টৰ বাবে বহুজাতিক কোম্পানীসমূহৰ এমআৰপি স্পৰ্শ কৰিব পৰা নগ’ল। অৱশ্যে যি হৈছে সেয়া কম নহয়। চিকিৎসালয়সমূহেই এমআৰপিত ঔষধ বিক্ৰী কৰি সৰ্বাধিক লাভ কৰে। এইটো নিশ্চিতভাৱে তেওঁলোকৰ বাবে এটা ডাঙৰ আঘাত।”
