জন্মৰ ৭১ দিনৰ ভিতৰতে সফল ‘পঁইতাচোৰা’ৰ (CJP) প্ৰথম আন্দোলন। ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানৰ পদত্যাগ (Dharmendra Pradhan’s resignation) আছিল তেওঁলোকৰ মুখ্য দাবী। কিন্তু বাকীবিলাক দাবী (Other claims) পূৰণ নোহোৱালৈকে যন্তৰ-মন্তৰ এৰি নাযায় (Won’t leave the Jantar Mantar) বুলি ঘোষণা কৰিছে অভিজিৎ দীপকেয়ে (Announcement to Abhijit Deep)।
ককৰোচ জনতা পাৰ্টী চমুকৈ চিজেপিৰ জন্ম ২০২৬ চনৰ ১৬ মে’ত। তাৰ ঠিক এদিন পূৰ্বে দেশৰ মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য্য কান্তৰ এটা মন্তব্যক লৈ দেশজুৰি বিতৰ্কৰ সৃষ্টি হৈছিল। এটা গোচৰৰ প্ৰেক্ষাপটত তেওঁ তথাকথিত সমাজকৰ্মী আৰু নিবনুৱাসকলক ‘পঁইতাচোৰা’ আৰু ‘সমাজৰ পৰজীৱী’ বুলি সমালোচনা কৰে। ইয়াৰ ফলতেই ছ’চিয়েল মিডিয়াত ‘পঁইতাচোৰা’ৰ আগমন। প্ৰথমতে উক্ত একাউণ্টৰ পৰা কেৱল ব্যংগ পোষ্টহে কৰা হৈছিল। প্ৰায় সকলো অনুগামী আছিল জেন জি। পিছত মুখ্য ন্যায়াধীশগৰাকীয়ে কয় যে তেওঁৰ মন্তব্যৰ ভুল ব্যাখ্যা কৰা হৈছে। কিন্তু ছ’চিয়েল মিডিয়া এৰি ৰাজপথলৈ ওলাই আহে ‘পঁইতাচোৰা’। মেডিকেল প্ৰৱেশ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্নকাকত ফাদিল হোৱাৰ পিছতে ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ কাষত থিয় দি ৰাজধানীৰ মাজমজিয়াত আন্দোলনৰ আহ্বান জনায়। বাকীবোৰ এতিয়া ইতিহাস। ৰাজধানীৰ মাজমজিয়াত ‘পঁইতাচোৰা’ই প্ৰথম আন্দোলন-যুদ্ধত জয়লাভ কৰে। চিজেপিৰ দাবী মানি লৈ শনিবাৰে কেন্দ্ৰীয় শিক্ষামন্ত্ৰীৰ পদৰ পৰা পদত্যাগ কৰে ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানে। ৰাজপথত ৩৬ দিনৰ আন্দোলনৰ প্ৰথম সফলতা।
কোন এই পঁইতাচোৰা বাহিনী
সাংবাদিকতাৰ ছাত্ৰ তথা ৰাজনৈতিক যোগাযোগ কৌশলবিদ অভিজিৎ দীপকে ‘ককৰোচ জনতা পাৰ্টী’ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক। বিদেশত জনসংযোগ বিষয়ত অধ্যয়ন কৰা যুৱকজনে ‘ককৰোচ জনতা পাৰ্টী’ নামেৰে এটা ছ’চিয়েল মিডিয়াত একাউণ্ট খুলিছিল। প্ৰথমতে শাসকীয় দলৰ লগতে বিভিন্ন সামাজিক বিষয়ক লৈ ব্যংগমূলক পোষ্ট দিবলৈ আৰম্ভ কৰে। ফ’ল’ৱাৰৰ সংখ্যা বাঢ়িবলৈ ধৰিলে। অভিজিতৰ একাউণ্টটোৱে যেতিয়া ৯০ হাজাৰ ফ’ল’ৱাৰ অতিক্ৰম কৰিছিল, তেতিয়া হঠাতে ‘স্থগিতাদেশ’ আহে। ২১ জুনত দেশৰ ইলেক্ট্ৰনিকছ আৰু তথ্য প্ৰযুক্তি মন্ত্ৰালয়ে তথ্য প্ৰযুক্তি আইন, ২০০০ৰ ধাৰা ৬৯(এ)ৰ অধীনত এই একাউণ্টটো নিষিদ্ধ কৰে। চিজেপিৰ পোষ্টসমূহ ‘উদ্দীপক’ আৰু যুৱক-যুৱতীসকলক ‘ভুল’ বাৰ্তা দিয়া বুলি অভিযোগ উত্থাপন হয়। কিন্তু ‘পঁইতাচোৰা’ৰ গতি দুৰ্বাৰ। অলপ পিছতে ছ’চিয়েল মিডিয়াত আন এটা একাউণ্ট সৃষ্টি হ’ল। নামটো আছিল ‘ককৰোচ ইজ বেক’!
কেন্দ্ৰৰ নিষেধাজ্ঞাক প্ৰত্যাহ্বান জনাই যোৱা ২৬ মে’ত দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপে অভিজিত। ছলিচিটৰ জেনেৰেল তুষাৰ মেহতাই আদালতত কয় যে ককৰোচ জনতা পাৰ্টীৰ নামেৰে নামকৰণ কৰা একাউণ্টটো ব্লক কৰা হৈছে। কাৰণ ই ২১ জুনত নীট (NEET) পুনৰ পৰীক্ষাৰ পূৰ্বে বিশৃংখলতাৰ সৃষ্টি কৰিব পাৰে। চৰকাৰৰ উদ্বেগক আদালতে বৈধতা প্ৰদান কৰা নাছিল। ইয়াৰ জৰিয়তে ৭ জুলাইত একাউণ্টটো ‘আনব্লক’ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিয়া হয়।
পঁইতাচোৰাৰ নেতা আৰু নীতি
‘ককৰোচ জনতা পাৰ্টী’ৰ প্ৰতিষ্ঠাপক অভিজিতে ইয়াৰ পূৰ্বে অৰবিন্দ কেজৰিৱালৰ আম আদমী পাৰ্টিৰ সৈতে কাম কৰিছিল। ২০২০-২৩ চনত তেওঁ ছ’চিয়েল মিডিয়াত আপৰ প্ৰচাৰ কৰিছিল। মহাৰাষ্ট্ৰৰ ঔৰংগাবাদৰ বাসিন্দা দীপকেয়ে এতিয়া শিক্ষাৰ ফালৰ পৰা আমেৰিকাৰ বাসিন্দা। বোষ্টন বিশ্ববিদ্যালয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰী পঢ়ি আছে। ৬ জুনত তেওঁ দেশলৈ উভতি আহিছিল কেৱল নীট কাণ্ডৰ প্ৰতিবাদত। ‘পঁইতাচোৰা’ সংগঠনটোৰো শক্তি বৃদ্ধি পাবলৈ ধৰিলে। এইবাৰ কিন্তু ছ’চিয়েল মিডিয়াত নহয়, বাস্তৱৰ ভেটিত।
প্ৰথমে আমন্ত্ৰণ জনোৱা তিনিগৰাকী মুখপাত্ৰৰ ভিতৰত শেহতীয়াকৈ বিজিতা দাহিয়াক অপসাৰণ কৰা হৈছে। এতিয়া সাংবাদিক সৌৰভ দাস, সমাজকৰ্মী আশুতোষ ৰাংকা, আফ্ৰিন নৱাজ, দীপক বালিয়ান, ৰত্ন সিং আদি ‘পঁইতাচোৰা’ৰ প্ৰথম শাৰীৰ মুখ।
‘পঁইতাচোৰা’ৰ মতাদৰ্শ
দলটোৰ মতাদৰ্শ কি, কাৰ বাবে এই দল? চিজেপিৰ সঁহাৰি, “যুৱকসকলৰ এটা ৰাজনৈতিক ফ্ৰণ্ট, যুৱক-যুৱতীসকলৰ দ্বাৰা আৰু যুৱক-যুৱতীসকলৰ বাবে, যিসকল ধৰ্মনিৰপেক্ষ, সমাজবাদী, গণতান্ত্ৰিক আৰু এলেহুৱা।” অভিজিতে কয় যে তেওঁলোকে এটা সুপৰিচিত আৰু গড় ৰাজনৈতিক দল গঠন কৰিবলৈ আগ্ৰহী নহয়। অভিজিতে কয় যে কোনো প্ৰতিষ্ঠিত ৰাজনীতিবিদক ‘পঁইতাচোৰা’ৰ ভিতৰত অন্তৰ্ভুক্ত কৰাৰ কোনো উদ্দেশ্য নাই। অৱশ্যে যন্তৰ-মন্তৰত চিজেপিৰ আন্দোলনত বিজেপিবিৰোধী ৰাজনৈতিক নেতাৰ ভিৰ দেখা গৈছে। ‘পঁইতাচোৰা’ কেৱল জেন জিৰ মাজতে সীমাবদ্ধ নহয়। বিভিন্ন ক্ষেত্ৰৰ বিশিষ্ট লোকক তেওঁলোকৰ পক্ষলৈ আনিছে।
ককৰোচ জনতা পাৰ্টীৰ ইস্তাহাৰ
কিছুদিন পূৰ্বে স্বাভাৱিক হাস্যৰসৰ সৈতে দলটোৱে প্ৰকাশ কৰিছিল ইস্তাহাৰ। ইয়াত কোৱা হৈছে যে ইয়াত অৱসৰৰ পিছৰ পুৰস্কাৰ হিচাপে কোনো মুখ্য ন্যায়াধীশক ৰাজ্যসভাৰ আসন দিয়া নহ’ব। যদি কোনো বৈধ ভোট বাতিল হয়, তেন্তে অবৈধ কাৰ্যকলাপ (প্ৰতিৰোধ) আইনৰ অধীনত মুখ্য নিৰ্বাচন আয়ুক্তক গ্ৰেপ্তাৰ কৰা হ’ব। কাৰণ, ভোটাধিকাৰ কাঢ়ি লোৱাটো সন্ত্ৰাসবাদতকৈ কম নহয়। সংসদৰ সদস্যৰ সংখ্যা বৃদ্ধি নকৰিলে মহিলাসকলে ৩৩ শতাংশৰ পৰিৱৰ্তে ৫০ শতাংশ সংৰক্ষণ লাভ কৰিব। সকলো কেবিনেট পদৰ ৫০ শতাংশ মহিলাৰ বাবে সংৰক্ষিত হ’ব। কোনো বিধায়ক বা সাংসদ যদি এটা দলৰ পৰা আন এটা দললৈ সলনি হয় তেন্তে ২০ বছৰলৈকে তেওঁ নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হ’ব নোৱাৰিব। চৰকাৰী পদো নাপাব। সদস্যপদৰ সন্দৰ্ভতো কোৱা হৈছে যে ‘ককৰোচ জনতা পাৰ্টী’ত যোগদান কৰিবলৈ হ’লে নিবনুৱা হোৱাটো প্ৰয়োজনীয়। এলেহুৱা হ’ব লাগিব। কমেও ১১ ঘণ্টা অনলাইনত থাকিব লাগিব।
ৰাজধানীৰ ৰাজপথত ‘পঁইতাচোৰা’
ছাত্ৰ-ছাত্ৰীসকলে নীটত সফল হ’বলৈ কঠোৰ পৰিশ্ৰম কৰে। ২০ লাখতকৈ অধিক ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে মাত্ৰ ১ লাখ ৩০ হাজাৰ আসনৰ বাবে যুঁজ দিয়ে। এনে কঠিন পৰীক্ষাৰ বাবে সন্তানক প্ৰস্তুত কৰিবলৈ অভিভাৱকসকলে ব্যয়বহুল কোচিং চেণ্টাৰলৈ যাবলৈ ঋণ লয়। কিন্তু ইখনৰ পিছত সিখনকৈ পৰীক্ষাৰ প্ৰশ্নকাকত ফাদিল হৈ পৰিছে, লাখ লাখ ছাত্ৰ-ছাত্ৰীয়ে পুনৰ পৰীক্ষাত অৱতীৰ্ণ হ’বলৈ বাধ্য হৈছে। ইয়াৰ পৰাই ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজত হতাশা বাঢ়িছে বুলি দাবী কৰিছে চিজেপিয়ে। কোটাত ইজনৰ পিছত সিজন ছাত্ৰৰ আত্মহত্যাৰ কাৰণ এই অপব্যৱস্থাপনা আৰু দুৰ্নীতি। কিয়নো চৰকাৰে পৰীক্ষা কেলেংকাৰিৰ দায়িত্ব ল’ব নোৱাৰে বুলি প্ৰশ্ন কৰি ৰাজপথলৈ ওলাই আহিল ককৰোচ জনতা পাৰ্টী। কেলেংকাৰিৰ তদন্তৰ সমান্তৰালকৈ কেন্দ্ৰীয় শিক্ষামন্ত্ৰী ধৰ্মেন্দ্ৰ প্ৰধানৰ পদত্যাগৰ দাবী উত্থাপন হয়। সেই দাবীত জুন মাহৰ প্ৰথমাৰ্ধৰ পৰা আৰম্ভ হৈছিল চিজেপিৰ প্ৰথমটো ‘অফলাইন প্ৰতিবাদ’। যোৱা ২০ জুনৰ পৰা যন্তৰ-মন্তৰত আৰম্ভ হোৱা এই প্ৰতিবাদী কাৰ্যসূচীত নেট জগতৰ পৰা প্ৰকৃত ভূমিলৈ প্ৰতিবাদ আৰম্ভ কৰে অভিজিত-সৌৰভ-আশুতোষে। আমেৰিকাৰ পৰা উভতি অহাৰ পিছত ককৰোচ জনতা পাৰ্টীৰ প্ৰতিষ্ঠাপকজনে প্ৰথমে দিল্লীত আৰু তাৰ পিছত সমগ্ৰ দেশতে বিভিন্ন কাৰ্যসূচীৰ আহ্বান জনায়।
আন্দোলন আৰু প্ৰতিবাদ
জুন মাহৰ শেষৰ ফালে চিজেপিৰ নেতা-সমৰ্থকে দিল্লীত দ্বিতীয়বাৰৰ বাবে প্ৰতিবাদী সমদলৰ আহ্বান জনায়। এইবাৰ শিক্ষামন্ত্ৰীয়ে পদত্যাগ নকৰালৈকে ৰাজপথৰ পৰা নাযায় বুলি প্ৰতিজ্ঞা কৰে। যোৱা বছৰ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আইনৰ অধীনত বন্দী হৈ থকা বিশিষ্ট শিক্ষা কৰ্মী সোণম ৱাংচুকে প্ৰতিবাদকাৰীৰ সৈতে যোগ দিবলৈ লাডাখৰ পৰা দিল্লীলৈ ৰাওনা হয়। ৱাংচুকে আমৰণ অনশনত বহে। আন্দোলন বাঢ়ি গৈ থাকিল। কিন্তু চৰকাৰে প্ৰথমে আলোচনাত বহিবলৈ আগবঢ়া নাছিল। বৰঞ্চ ধৰ্মেন্দ্ৰই প্ৰতিবাদকাৰীসকলক ‘সন্ত্রাসবাদীৰ বি-টীম’ বুলি অভিহিত কৰি বিতর্কৰ সৃষ্টি কৰে৷ তেওঁ অভিযোগ কৰে যে ৰাহুল গান্ধীয়ে যুৱক-যুৱতীসকলক নিজৰ সংকীৰ্ণ ৰাজনৈতিক স্বাৰ্থৰ বাবে উচটনি দিছে। ‘পঁইতাচোৰা’ই ২০ জুলাইত সংসদ অভিযানৰ আহ্বান জনাইছিল। কেন্দ্ৰীয় গৃহমন্ত্ৰী অমিত শ্বাহৰ নিয়ন্ত্ৰণত থকা দিল্লী আৰক্ষীয়ে অনুমতি নিদিলে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলে যেতিয়া আগবাঢ়ি যাবলৈ চেষ্টা কৰে তেতিয়া আৰক্ষীয়ে লাঠিচালনা কৰে। কন্দুৱা গেছ নিক্ষেপ কৰা হয়। এটা সময়ত সংঘৰ্ষলৈ পৰিণত হয়। প্ৰতিবাদকাৰী আৰু আৰক্ষীৰ মাজত হোৱা সংঘৰ্ষত দুয়োপক্ষৰ কেইবাজনো লোক আহত হয়। ‘পঁইতাচোৰা’ৰ নেতাগৰাকীয়ে দিল্লী আৰক্ষীৰ এই সঁহাৰিক ‘নিষ্ঠুৰ’ বুলি গৰিহণা দিয়ে।
পঁইতাচোৰাৰ বিজয়
যোৱা সোমবাৰে মোদী চৰকাৰে প্ৰথমবাৰৰ বাবে বৈঠকৰ প্ৰস্তাৱ দিছিল। মাত্ৰ ১০ মিনিটৰ চমু আলোচনাত তেওঁলোকৰ তিনিটা দাবী দাখিল কৰা হয় যদিও কোনো প্ৰতিশ্ৰুতি দিয়া নহ’ল বুলি দাবী কৰে ককৰোচ জনতা পাৰ্টীৰ মুখপাত্ৰসকলে। শুকুৰবাৰে দ্বিতীয়খন বৈঠক অনুষ্ঠিত হয়। কেন্দ্ৰীয় মন্ত্ৰী জে পি নাড্ডাৰ সৈতে আলোচনা হয়। শনিবাৰে আন এক পৰ্যায়ৰ আলোচনাৰ কথা আছিল। ইয়াৰ মাজতে প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়ে এক বক্তব্য প্ৰদান কৰে। দৰাচলতে চিজেপিৰ আন্দোলনৰ মাজতে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে ভিডিঅ’ বাৰ্তাযোগে নীট প্ৰশ্নকাকত ফাদিলৰ বিৰুদ্ধে কঠোৰ ব্যৱস্থা গ্ৰহণৰ আশ্বাস দিয়ে। দোষীক ফাষ্ট ট্ৰেক ক’ৰ্ট স্থাপন কৰি শাস্তি দিয়া হ’ব বুলিও তেওঁ কয়। পঁইতাচোৰাৰ ওলোটা প্ৰশ্ন, ইমান দিনৰ মূৰত কিয় প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে কৰ্মৰ কথা কৈছে? ৪৫ দিনৰ আন্দোলনৰ অন্তত কথা ক’লে প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে। প্ৰশ্নকাকত ফাদিল হোৱাৰ পিছত তেওঁক সক্ৰিয় হ’বলৈ প্ৰায় দুমাহ সময় লাগিল। ধৰ্মেন্দ্ৰৰ পদত্যাগৰ অবিহনে আন্দোলন বন্ধ নহ’ব বুলি কয় চিজেপিয়ে। কোৱা হৈছে যে ‘পঁইতাচোৰা’ই ৱাংচুকৰ ২৬ দিনীয়া অনশন অসাৰ হ’বলৈ নিদিয়ে।
পঁইতাচোৰাৰ প্ৰথম জয়
শনিবাৰে বিয়লি ধৰ্মেন্দ্ৰৰ পদত্যাগৰ পিছত অভিজিতৰ চকুলো ওলাই আহে। প্ৰতিবাদকাৰীসকলৰো আনন্দৰ চকুলো। যন্তৰ-মন্তৰৰ মঞ্চৰ পৰা অভিজিতে ক’লে, “আমাক পঁইতাচোৰা বুলি কোৱাৰ বাবে মুখ্য ন্যায়াধীশ সূৰ্য কান্তক ধন্যবাদ। তেওঁ আমাক পঁইতাচোৰা বুলি নক’লে মই মোৰ দেশলৈ উভতি নাহিলোহেঁতেন। এই আন্দোলনটোও নহ’লহেঁতেন।” শিক্ষামন্ত্ৰীৰ পদত্যাগৰ সন্দৰ্ভত ‘পঁইতাচোৰা’ নেতাৰ মন্তব্য, “যদি আপুনি ভয় নকৰে, চৰকাৰৰ ওচৰত নত নহয়, তেন্তে আমি যিকোনো ব্যক্তিৰ পদত্যাগৰ দাবী কৰিব পাৰো।” পিছে এইবাৰ কাৰ পাল?
এতিয়াও শেষ হোৱা নাই
ধৰ্মেন্দ্ৰৰ পদত্যাগৰ ঘোষণাৰ লগে লগে ছ’চিয়েল মিডিয়াত ‘পঁইতাচোৰা’ৰ এক নতুন পোষ্টত কোৱা হৈছে যে প্ৰথমটো দাবী পূৰণ হৈছে। এইবাৰ বাকীখিনি চৰকাৰে মানি ল’ব লাগিব। আত্মহত্যা কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ পৰিয়াললৈ ১ কোটি টকাৰ ব্যৱস্থা কৰিব লাগে। নিজৰ সুস্থ ভৱিষ্যতৰ বাবে প্ৰতিবাদ কৰা ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ বিৰুদ্ধে আইনী ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা উচিত নহয় আৰু ৰেপিড একচন ফ’ৰ্চ (RAF) আৰু দিল্লী আৰক্ষীয়ে ৰাজহুৱাভাৱে ক্ষমা খুজিব লাগিব।
