বিশ্বৰ অন্যতম ঐতিহাসিক কীৰ্তিচিহ্ন তাজমহলক (Tajmahal controversy) লৈ দীৰ্ঘদিন ধৰি চলি থকা বিতৰ্কত এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ে এক উল্লেখযোগ্য পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। তাজমহলৰ ভিতৰত ‘তেজো মহালয়া’ নামৰ প্ৰাচীন হিন্দু মন্দিৰৰ অস্তিত্ব থকা বুলি দাবী কৰি দাখিল কৰা গোচৰত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰ, ভাৰতীয় প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপ আৰু সংশ্লিষ্ট পক্ষক জাননী জাৰি কৰিছে। একে সময়তে আদালতে কয় যে বিষয়টো ন্যায়িকভাৱে যথেষ্ট গুৰুত্বপূৰ্ণ আৰু ইয়াৰ ওপৰত বিশদ শুনানিৰ প্ৰয়োজন। ন্যায়াধীশ ৰোহিত ৰঞ্জন আগৰৱালাৰ একক বিচাৰপীঠে ভাৰতীয় সংবিধানৰ ২২৭ নং অনুচ্ছেদৰ অধীনত গোচৰৰ শুনানি গ্ৰহণ কৰে। আদালতে পৰ্যবেক্ষণ কৰিলে যে গোচৰটোত উত্থাপিত প্ৰশ্নসমূহৰ সঠিক ন্যায়িক পৰ্যালোচনাৰ প্ৰয়োজন। ইয়াৰ পূৰ্বে আগ্ৰাৰ নিম্ন ন্যায়ালয়ে তাজমহলৰ বৈজ্ঞানিক আৰু ভৌতিক জৰীপৰ আবেদন খাৰিজ কৰিছিল।
সোমবাৰে গোচৰৰ শুনানিত আবেদনকাৰীৰ হৈ জ্যেষ্ঠ অধিবক্তা হৰিশংকৰ জৈনে দাবী কৰে যে তাজমহলৰ প্ৰকৃত ঐতিহাসিক পৰিচয় নিৰ্ণয় কৰিবলৈ সম্পূৰ্ণ বৈজ্ঞানিক আৰু ভৌতিক সমীক্ষাৰ প্ৰয়োজন। তেওঁৰ মতে, তাজমহলৰ ভিতৰত হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰতীক, স্থাপত্যৰ কীৰ্তিচিহ্ন বা অন্যান্য ঐতিহাসিক চিন আছে নে নাই সেয়া কেৱল বৈজ্ঞানিক পৰীক্ষাৰ জৰিয়তেহে জানিব পৰা যায়। আনহাতে, কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ হৈ আদালতত উপস্থিত আছিল অতিৰিক্ত ছলিচিটৰ জেনেৰেল আৰু অধিবক্তা মনোজ কুমাৰ সিং। এই গোচৰত চৰকাৰৰ স্থিতি তেওঁলোকে দাঙি ধৰে। পৰৱৰ্তী শুনানিৰ পূৰ্বে সকলো পক্ষকে নিজস্ব শপতনামা দাখিল কৰিবলৈ আদালতে নিৰ্দেশ দিছে।
২০১৫ চনত আগ্ৰাৰ এখন দেৱানী আদালতত এই গোচৰৰ আৰম্ভণি হৈছিল। তাৰ পিছত আবেদনকাৰীসকলে দেৱানী প্ৰক্ৰিয়া সংহিতাৰ ২৬ নং নিয়মৰ নিয়ম ২৬ৰ অধীনত এজন অধিবক্তা আয়ুক্ত নিযুক্তিৰ বাবে আবেদন জনায়। তেওঁলোকৰ লক্ষ্য আছিল স্থানীয় পৰ্যবেক্ষণৰ জৰিয়তে তাজমহল চৌহদত সম্ভাৱ্য হিন্দু ধৰ্মীয় প্ৰতীক আৰু স্থাপত্যৰ কীৰ্তিচিহ্নসমূহৰ নথিভুক্ত কৰা। কিন্তু ২০১৯ চনৰ ১৮ জুলাইত আগ্ৰাৰ দেৱানী ন্যায়াধীশে কাৰিকৰী কাৰণত আবেদন খাৰিজ কৰে। ইয়াৰ পিছতে আবেদনকাৰীসকলে জিলা আদালতত পুনৰীক্ষণ আবেদন দাখিল কৰে। কিন্তু ২০২৬ চনৰ ৪ এপ্ৰিলত আগ্ৰাৰ অতিৰিক্ত জিলা ন্যায়াধীশেও এই আবেদন অগ্ৰাহ্য বুলি খাৰিজ কৰে।
ইয়াৰ পিছত আন কোনো আইনী পথ মুকলি নোহোৱাত আবেদনকাৰীসকলে এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ কাষ চাপিছিল। তেওঁলোকে দাবী কৰে যে নিম্ন আদালতৰ এই সিদ্ধান্তৰ ফলত গুৰুত্বপূৰ্ণ ভৌতিক প্ৰমাণ সংগ্ৰহৰ সুযোগ হেৰুৱাইছে, যিটো তাজমহলৰ প্ৰকৃত ইতিহাস নিৰ্ণয় কৰাত অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ। গোচৰৰ অগ্ৰগতি ক্ষিপ্ৰ কৰাৰ স্বাৰ্থত এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ে জাননী জাৰি কৰা সকলো পদ্ধতি ১০ দিনৰ ভিতৰত সম্পূৰ্ণ কৰিবলৈ নিৰ্দেশ দিছে। তদুপৰি চৰকাৰ আৰু সকলো উত্তৰদাতাক নিৰ্দিষ্ট সময়ৰ ভিতৰত উত্তৰ দাখিল কৰিবলৈ কোৱা হৈছে।
উল্লেখ্য যে তাজমহলক কেন্দ্ৰ কৰি ‘তেজো মহালয়া’ তত্ত্ব বহুদিন ধৰি বিতৰ্কৰ বিষয় হৈ আহিছে। কোনো কোনোৱে দাবী কৰে যে মোগল সম্ৰাট ছাহজাহানে নিৰ্মাণ কৰাৰ আগতে তাত এটা শিৱ মন্দিৰ আছিল। কিন্তু ভাৰতৰ প্ৰত্নতাত্ত্বিক জৰীপে এই দাবী সদায় অস্বীকাৰ কৰি তাজমহলক মোগল যুগৰ সমাধি হিচাপে স্বীকৃতি দি আহিছে। এইবাৰ আদালতৰ পৰ্যবেক্ষণত এই বিতৰ্কই নতুন ৰূপ লৈছে। পৰৱৰ্তী শুনানিত আদালতৰ নিৰ্দেশ আৰু সংশ্লিষ্ট পক্ষৰ সঁহাৰিৰ ওপৰত এই গোচৰৰ ভৱিষ্যত নিৰ্ভৰ কৰিব।
