চীন-ছিকিম সীমান্তত অভিযান চলাই নিৰুদ্দেশ হৈছিল চোৰাংচোৱা বিষয়াৰ এটা দল। নিৰ্ধাৰিত সময়ৰ পিছতো, দিনৰ পিছত দিন পাৰ হৈ যোৱাৰ পিছতো তেওঁলোকৰ কোনো সন্ধান পোৱা হোৱা নাছিল।
কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিতে হোৱা এক ভয়ানক ঘটনাৰ কথা মনত পেলাই সেই অভিজ্ঞতা পোহৰলৈ আনিছে ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা উপদেষ্টা অজিত ডোভালে। তেওঁ কয় যে এটা সময়ত তেওঁ ভাবিছিল যে সেই দলৰ সদস্যসকল জীৱিত অৱস্থাত ঘূৰি অহাৰ কোনো সম্ভাৱনা নাই। আনকি সেই ঘটনাৰ পিছত তেওঁৰ কেৰিয়াৰ শেষ হ’ল বুলিও তেওঁ ভাবিছিল। আইআইটি ৰুঢ়কীৰ সমাৱৰ্তন অনুষ্ঠানত ভাষণ দি থকাৰ সময়তে ডোভালে নিজৰ চোৰাংচোৱা কেৰিয়াৰৰ আৰম্ভণিতে হোৱা এই অভিজ্ঞতা প্ৰকাশ কৰে।
তেওঁ কয় যে সেই সময়ত তেওঁ এজন যুৱ আইপিএছ বিষয়া আছিল আৰু তেওঁ ছিকিমৰ চোৰাংচোৱা বিভাগৰ দায়িত্বত আছিল। সীমান্ত অঞ্চলটো নিৰীক্ষণ কৰাৰ লগতে চীনৰ পিপ’লছ লিবাৰেচন আৰ্মীৰ গতিবিধিৰ তথ্য সংগ্ৰহৰ দায়িত্বও তেওঁৰ আছিল। ডোভালৰ মতে, এবাৰ সীমান্ত অঞ্চলত বিশেষ অভিযানত চোৰাংচোৱা দল এটা পঠিওৱা হৈছিল।
পৰিকল্পনা অনুসৰি পাঁচ-ছয় দিনৰ ভিতৰত তেওঁলোক ঘূৰি অহাৰ কথা আছিল। কিন্তু প্ৰায় ১৫ দিনৰ পাছতো দলৰ সদস্যসকলৰ কোনো খবৰ পোৱা নাছিল। কথাটোক লৈ তেওঁ বৰ চিন্তিত হৈ পৰে। ডোভালে কয়, “এয়া কেৱল পেছাদাৰী চিন্তাৰ বিষয় নহয়, মানৱীয় দৃষ্টিকোণৰ পৰাও এক অতি চিন্তাৰ বিষয়। ইমানবোৰ মানুহ ক’ত আছে, তেওঁলোক জীয়াই আছে নে মৃত, তেওঁলোকৰ কি হ’ল, একো গম পোৱা নাছিলোঁ।”
আচলতে সেই সময়ত কোনো প্ৰাকৃতিক দুৰ্যোগ হোৱা নাছিল। ইফালে ওপৰ মহলৰ পৰা বাৰে বাৰে ফোন আহিছিল। জ্যেষ্ঠ বিষয়াজনে জানিব বিচাৰিছিল যে তেওঁ সীমান্তৰ সিপাৰে চোৰাংচোৱা বিষয়াৰ দল এটা পঠিয়াইছে নেকি?
ডোভালে কয় যে তেওঁলোক পাঁচ-ছয় দিনৰ পিছত ঘূৰি অহাৰ কথা আছিল, কিন্তু তেতিয়ালৈকে প্ৰায় ১০-১১ দিন পাৰ হৈ গৈছিল। তাৰ পিছত আহিল আৰু এক চিন্তনীয় খবৰ। তেওঁক জনোৱা হয় যে চোৰাংচোৱা দলটোৰ সদস্যসকল চীনৰ জিম্মাত আছে। ডোভালৰ মতে, চীনৰ সেনাই তেওঁলোকক আটক কৰি জেৰা কৰে। পিছত আলোচনা আৰু আপোচৰ জৰিয়তে তেওঁলোকক ঘূৰাই পঠোৱা হয়।
অৱশ্যে ঘূৰি অহাৰ সময়ত তেওঁলোকৰ শাৰীৰিক অৱস্থা বৰ ভাল নাছিল। এই ঘটনাৰ পিছতে বিভাগীয় তদন্ত আৰম্ভ কৰা হয়। ডোভালে কয় যে তেওঁ নিশ্চিত যে তেওঁৰ কেৰিয়াৰ সম্ভৱতঃ ইয়াতেই শেষ হৈ গ’ল। তেওঁ কয়, “মই ভাবিছিলোঁ যে ইয়াতেই মোৰ কেৰিয়াৰৰ অন্ত।” অৱশ্যে তদন্তৰ শেষত তেওঁক জগৰীয়া নকৰিলে। জানিব পৰা মতে মুখ্য কাৰ্যালয়ে দিয়া কিছুমান স্কেচ্চ আৰু মেপ ভুল আছিল। সেইবাবেই এই সমগ্ৰ ঘটনা সংঘটিত হৈছিল। এই ঘটনাৰ সময়ো ছিকিমৰ ইতিহাসৰ লগত ওতপ্ৰোতভাৱে জড়িত। ১৯৪৭ চনত ভাৰত স্বাধীন হোৱাৰ পাছতো ছিকিম তেতিয়ালৈকে ভাৰতৰ অংগ হোৱা নাছিল।
১৯৫০ চনৰ ভাৰত-ছিকিম চুক্তিৰ জৰিয়তে ছিকিম ভাৰতৰ এখন ‘ৰক্ষিত ৰাজ্য’ আছিল। যদিও প্ৰতিৰক্ষা, বৈদেশিক সম্পৰ্ক আৰু যোগাযোগৰ দায়িত্ব ভাৰতৰ হাতত আছিল, তথাপিও আভ্যন্তৰীণ বিষয়ত ছিকিমে নিজৰ স্বায়ত্তশাসন বজাই ৰাখিছিল। অৱশেষত ১৯৭৫ চনত ছিকিমে ২২ সংখ্যক ৰাজ্য হিচাপে ভাৰতত যুক্ত হয়।
