নতুন দিল্লীত অনুষ্ঠিত ব্ৰিকছ সন্মিলনত উপস্থিত নথকা সত্ত্বেও ড’নাল্ড ট্ৰাম্প অত্যন্ত প্ৰাসংগিক হৈ থাকিল। ব্ৰিকছৰ ১১ খন দেশৰ যৌথ ঘোষণাত এবাৰো আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিৰ কথা উল্লেখ কৰা হোৱা নাছিল। অৱশ্যে তেওঁৰ একপক্ষীয় শুল্ক নীতিক সমালোচনা কৰা হয়। বিশেষজ্ঞসকলে দাবী কৰে যে কূটনীতিত ইংগিতেই যথেষ্ট। তাত সকলো কথা ডাঙৰকৈ কোৱা নহয়। কিন্তু ৪৫ পৃষ্ঠাৰ ব্ৰিকছ ঘোষণাই পশ্চিম এছিয়াৰ সামৰিক সংঘাতৰ বিৰুদ্ধে এক উচ্চ বাৰ্তা প্ৰদান কৰিছে। ২৮ নং অনুচ্ছেদত সংঘাতৰ সকলো পক্ষকে ‘যথাসম্ভৱ সংযম ব্যৱহাৰ কৰিবলৈ’ বাৰ্তা দিয়া হৈছে। তাৎপৰ্যপূৰ্ণভাৱে পশ্চিম এছিয়াৰ সংঘাতৰ ফলত বিপৰীত পক্ষত ৰখা ব্ৰিকছৰ দুখন সদস্য ৰাষ্ট্ৰই এই যৌথ ঘোষণাত সন্মতি প্ৰকাশ কৰিছে। দুয়োখন দেশৰ ভিতৰত এখন হৈছে ইৰাণ, আনখন হৈছে সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহী। বৈঠকৰ আঁৰত আমীৰেটছৰ যুৱৰাজ শ্বেখ খালেদ বিন মহম্মদ বিন জায়েদ আল নাহিয়ানে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতি মাছুদ পেজেছকিয়ানৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰে। সেই বৈঠকৰ পাছত দেওবাৰে ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে কয়, “আমি পৃষ্ঠা ওলোটাই ভৱিষ্যতৰ দিশত লক্ষ্য ৰাখি একেলগে গঢ়ি তুলিম বুলি আমি একমত হৈছোঁ।”
ইৰাণ আৰু ইউএই পশ্চিম এছিয়াৰ দুখন গুৰুত্বপূৰ্ণ দেশ। আমেৰিকা আৰু ইজৰাইলৰ যৌথ আক্ৰমণৰ প্ৰতিক্ৰিয়া স্বৰূপে ইৰাণে ইউএই আৰু চৌদি আৰবৰ দৰে আমেৰিকাৰ ‘মিত্ৰ’ৰ বিৰুদ্ধে প্ৰতিশোধ লয়। ইৰাণৰ সমৰ্থনত ছিয়া সশস্ত্ৰ সংগঠন হুথীয়েও আক্ৰমণ চলাইছে। এই পৰিৱেশত এই দুয়োখন দেশৰ ৰাষ্ট্ৰপতিসকলৰ বৈঠকে পশ্চিম এছিয়াত আমেৰিকাৰ ‘সতৰ্কতা’ হ্ৰাস কৰিছে নেকি সেই সন্দৰ্ভত আলোচনা আৰম্ভ হৈছে। ইতিমধ্যে এই বিষয়ত মাত মাতিছে আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পে। কিন্তু তেওঁৰ শুল্ক নীতিক সমালোচনা কৰাৰ পাছতো আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকীয়ে এতিয়াও ব্ৰিকছৰ বিৰুদ্ধে একো কোৱা নাই বা শাস্তিমূলক ব্যৱস্থা গ্ৰহণ কৰা নাই।
বেপৰোৱা ট্ৰাম্প
ইৰাণ আৰু আমিৰশ্বাহীৰ মাজত অনুষ্ঠিত বৈঠকৰ বিষয়ে সোধাত দেওবাৰে ট্ৰাম্পে কয়, “মই একো পৰোৱা নকৰোঁ। এয়া তেওঁলোকৰ কাম। ইমানেই।” একে সময়তে ট্ৰাম্পে কয় যে চলিত বৰ্ষৰ শেষত আমেৰিকাৰ মধ্যকালীন নিৰ্বাচনৰ কেইদিনমানৰ ভিতৰতে ইৰাণ যুদ্ধ বন্ধ হ’ব। ইয়াৰ পিছত পেট্ৰ’লিয়াম সামগ্ৰীৰ মূল্য যথেষ্ট হ্ৰাস পাব বুলি তেওঁ আশা প্ৰকাশ কৰে।
চুবুৰীয়া দেশলৈ ইৰাণৰ বাৰ্তা
সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীৰ যুৱৰাজৰ সৈতে সাক্ষাৎ কৰাৰ পিছত ইৰাণৰ ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে কয় যে পশ্চিম এছিয়াৰ কোনো দেশৰ সৈতে তেওঁলোকৰ কোনো সমস্যা নাই। সংযুক্ত আৰব আমিৰশ্বাহীকে ধৰি পশ্চিম এছিয়াত আমেৰিকাৰ সামৰিক ঘাটি থকা সকলো দেশৰ বিৰুদ্ধে ইৰাণে এতিয়ালৈকে প্ৰতিশোধ লৈছে। কিন্তু পৰিৱৰ্তিত ভূ-ৰাজনৈতিক পৰিস্থিতিত পেজেস্কিয়ানে কয় যে আমেৰিকাৰ ঘাটিৰ উপস্থিতিৰ লগত কোনো দেশৰ সৈতে সম্পৰ্ক বজাই ৰখাৰ কোনো সম্পৰ্ক নাই।
জিনপিঙলৈ মোদীৰ বাৰ্তা
দেওবাৰে ব্রিকছ সন্মিলনৰ দ্বিতীয় দিনটোও মোদীৰ ভাষণেৰে আৰম্ভ হয়৷ প্ৰধানমন্ত্ৰীয়ে বিশ্বজুৰি ক্ৰমবৰ্ধমান ভূ-ৰাজনৈতিক উত্তেজনাক লৈ উদ্বেগ প্ৰকাশ কৰি ব্ৰিকছৰ সদস্যসকলক ইয়াৰ সৈতে মোকাবিলা কৰিবলৈ একত্ৰিত হ’বলৈ আহ্বান জনায়। তেওঁ কয় যে ইয়াৰ ফলত সমগ্ৰ বিশ্বৰ সাধাৰণ মানুহৰ জীৱনত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰিছে, যিটো একেবাৰে অবাঞ্চিত। ইয়াৰ পাছতে মোদীয়ে প্রযুক্তি আৰু বিৰল খনিজ সম্পদক কূটনৈতিক অস্ত্র হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰাত উদ্বেগ প্রকাশ কৰে৷ অুমান কৰা হৈছে যে এই কথা কৈ মোদীয়ে আচলতে শীৰ্ষ সন্মিলনত উপস্থিত থকা চীনৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ছি জিনপিঙলৈ বাৰ্তা প্ৰেৰণ কৰে। বিশ্বৰ ৯০ শতাংশ বিৰল খনিজ পদাৰ্থ চীনত আছে। আমেৰিকাৰ সৈতে শুল্ক যুদ্ধৰ মাজতে বেইজিঙে সেই খনিজ ৰপ্তানি কৰিবলৈ খৰধ কৰিছে। এই বিৰল খনিজ ব্যৱহাৰ কৰি স্মাৰ্টফোন আৰু ইলেক্ট্ৰিক গাড়ী তৈয়াৰ কৰা হয়।
লক্ষ্যত ট্ৰাম্প
শনিবাৰে বিয়লি ব্ৰিকছে দিল্লী সন্মিলনৰ ঘোষণা-পত্ৰ প্ৰকাশ কৰে। সৰ্বসন্মতিক্ৰমে গ্ৰহণ কৰা এই ঘোষণাত একপক্ষীয় শুল্ক আৰোপ কৰাটোক গৰিহণা দিয়া হৈছে। বিগত এটা বছৰত আমেৰিকাই বিভিন্ন দেশৰ ওপৰত একপক্ষীয় শুল্ক আৰোপ কৰিছে (পিছলৈ আমেৰিকাৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ে ‘অবৈধ’ বুলি ঘোষণা কৰিছিল)। আমেৰিকাৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ শুল্ক নীতিক আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় সমাজত বাৰে বাৰে সমালোচনা কৰি আহিছে। যদিও ব্ৰিকছৰ ঘোষণাত একপক্ষীয় শুল্কৰ প্ৰসংগত কোনো দেশৰ নাম উল্লেখ কৰা হোৱা নাই, তথাপিও স্পষ্ট যে আমেৰিকাৰ শুল্ক নীতিয়েই লক্ষ্য কৰা কৰি লোৱা হৈছিল।
