ভাৰতৰ বিশাল ভূখণ্ডত বিভিন্ন জাতিক এডাল সূতাৰে বান্ধি ৰাখিছে আমাৰ জাতীয় পতাকাই। স্বাধীনতাৰ ৭৫ বছৰৰ কথা মনত ৰাখি ইতিমধ্যে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে পৰ্য্যায়ক্ৰমে কেইবাটাও পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। সমগ্ৰ দেশতে পালন কৰা হৈছে ‘আজাদি কা অমৃত মহোৎসৱ’।
উক্ত অনুষ্ঠানৰ জৰিয়তে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে প্ৰতিখন ঘৰতে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰিবলৈ আহ্বান জনাযইছে। শেহতীয়াকৈ প্ৰধানমন্ত্ৰী নৰেন্দ্ৰ মোদীয়েও ‘মন কী বাত’ অনুষ্ঠানত এই বিশেষ অনুষ্ঠানৰ কথা ঘোষণা কৰে। অনুষ্ঠানটোৰ নাম ‘হৰ ঘৰ ত্ৰিৰংগ অভিযান’।
অৱশ্যে ইচ্ছামতে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰিব নোৱাৰি। জাতীয় পতাকাৰ প্ৰতি সন্মান প্ৰদৰ্শন কৰাৰ সময়ত কিছুমান নিয়ম মানি চলিব লাগে। ২০২২ চনত কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰে সেই নিয়মত কেইবাটাও পৰিৱৰ্তন আনিছে। সেইবোৰ কি জানি লওক—
১. ২০২২ চনৰ বাবে ফ্লেগ ক’ড (পতাকা সংহিতা) সলনি কৰা
ভাৰতীয় পতাকা সংহিতা ২০২২ৰ ধাৰা ২.২ৰ ধাৰা ১১ অনুসৰি যিকোনো ভাৰতীয় নাগৰিকৰ ঘৰত যিকোনো সময়তে ভাৰতীয় পতাকা উত্তোলন কৰিব পাৰিব। আনকি ৰাতিও। কিন্তু এই পতাকাৰ আকাৰ ডাঙৰ হʼব লাগে আৰু সতৰ্কতা অৱলম্বন কৰিব লাগে যাতে ফাটি যোৱা পতাকা উত্তোলন নহয়।
২. এই নিয়ম আৰু আগৰ নিয়মৰ মাজত পাৰ্থক্য কʼত?
পূৰ্বৰ নিয়ম অনুসৰি সূৰ্যোদয়ৰ পৰা সূৰ্যাস্তলৈকে ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলনৰ অনুমতি দিয়া হৈছিল। পূৰ্বতে পলিয়েষ্টাৰেৰে নিৰ্মিত পতাকা বা মেচিনত নিৰ্মিত পতাকা উত্তোলন কৰিবলৈ দিয়া হোৱা নাছিল। এতিয়া সকলো ধৰণৰ হাতেৰে বা মেচিনত বনোৱা পতাকা তুলিব পাৰি।
ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা উত্তোলন কৰাৰ সময়ত কি কি নিয়ম মানি চলিব লাগে?
* ভাৰতৰ জাতীয় পতাকা হাতেৰে বনোৱা বা হাতেৰে বোৱা খাদী ৰেচম/উল/কপাহৰে তৈয়াৰ কৰিব লাগে।
* হাতেৰে কাটি, হাতেৰে বোৱা, মেচিনত বনোৱা কপাহ, ৰেচম বা খাদীৰ পতাকা উত্তোলন কৰিব পাৰি।
* কোনো কাৰণতে মাটিত জাতীয় পতাকা থব নোৱাৰে।
* পতাকাত কোনো শব্দ বা আখৰ লিখিব নোৱাৰিব।
* জাতীয় পতাকাৰ ৰঙৰ সাজ-পোছাক কেতিয়াও পিন্ধিব নোৱাৰে।
* ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা কোনো ধৰণৰ ব্যৱসায়িক কামত ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰে।
* ফাটি যোৱা বা ক্ষতিগ্ৰস্ত হোৱা পতাকা উত্তোলন কৰিব নোৱাৰে।
* ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা কোনো ধৰণৰ ব্যৱসায়িক উদ্দেশ্যত ব্যৱহাৰ কৰিব নালাগে।
* ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাত কোনো ধৰণৰ থ্ৰেড কাম বা লিখা-মেলা কৰিব নোৱাৰিব। ৰুমাল, আঠুৱাত ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব ত্ৰিৰংগ পতাকা।
* জাতীয় পতাকাখন টেবুল কাপোৰ হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।
* কোনো স্মৃতিসৌধ বা প্ৰতিমূৰ্তি ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাৰে আবৃত কৰিব নোৱাৰিব।
* ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকা এনেদৰে উত্তোলন কৰিব লাগে যাতে উৰি থাকোঁতে মাটিৰ মলি, বা বোকাময় পানী স্পৰ্শ নকৰে।
* যদি কোনো কাৰণত জাতীয় পতাকা ছিঙি যায় তেন্তে পুনৰ উত্তোলন কৰা উচিত নহয়। তেনে ক্ষেত্ৰত ইয়াক যথাযথ সন্মানেৰে জ্বলাই দিব লাগে।
* কোনো পতাকা জাতীয় পতাকাৰ কাষত একে উচ্চতাত ৰাখিব নালাগে।
* জাতীয় পতাকাৰ লগতে অন্য কোনো পতাকা থাকিলে জাতীয় পতাকাৰ স্থান সদায় শীৰ্ষত থাকিব লাগিব।
* যি খুঁটাত জাতীয় পতাকা উত্তোলন কৰিব লাগে সেই খুঁটাত আন কোনো পতাকা থাকিব নালাগে।
* গেৰুৱা ৰং সদায় ওপৰত থাকিব।
* কোনো ব্যক্তিৰ মৃতদেহ থকা কফিন বা পাইৰত জাতীয় পতাকা ব্যৱহাৰ কৰিব নোৱাৰিব।
* জাতীয় পতাকাখন আয়তাকাৰ আকৃতিৰ হʼব লাগিব। পতাকাখন দৈৰ্ঘ্য, প্ৰস্থ ৩:২ অনুপাতত বনাব লাগে।
* চৰকাৰী আদেশ নথকালৈকে জাতীয় পতাকা অৰ্ধনমিত কৰি ৰাখিব নোৱাৰিব।
* ৰাজহুৱা স্থানত বা যিকোনো ঠাইত জাতীয় পতাকা জ্বলোৱা বা ভৰিৰে মোহাৰি পেলোৱাটো আইনী অপৰাধ হিচাপে গণ্য কৰা হʼব।
* কোনো ব্যক্তিয়ে যদি ৰাষ্ট্ৰীয় পতাকাক মৌখিকভাৱে বা লিখিতভাৱে অসন্মান কৰে তেন্তে ইয়াক শাস্তিযোগ্য অপৰাধ বুলি গণ্য কৰা হʼব।
* জাতীয় পতাকা অপবিত্ৰ কৰিলে অভিযুক্তৰ বিৰুদ্ধে জৰিমনা বিহাৰ উপৰি তিনি বছৰৰ কাৰাদণ্ডৰ শাস্তি। ‘Prevention of Insults to National Honour Act, 1971’ অনুসৰি ব্যক্তিজনক কাৰাদণ্ড বা জৰিমনা বা উভয়তে শাস্তি হ’ব পাৰে।
